Rečnik

Ovaj rečnik sadrži neke od najvažnijih termina koji se koriste u informatici i paketu Calculus

Napomena

+ Kada se koristi u kontekstu taster+taster znači da treba da uradite sledeće: pritisnite prvi taster i držite ga pritisnut; pritisnite i otpustite drugi taster; otpustite prvi taster. Na primer, pritisnite Ctrl+A znači pritisnite i zadržite pritisnut taster Ctrl, zatim pritisnite i otpustite taster A, zatim otpustite taster Ctrl.

10/100 BASE-T

Kabal cat-5 koji se koristi za povezivanje računara u lokalnu mrežu (LAN). Obično se priključuje u utičnice tipa RJ-45 na mrežnoj kartici i na Ethernet čvorištu. Brzina prenošenja podataka je 10 ili 100 megabita u sekundi.

1GT

Kabal kategorije cat-6 sa deset puta bržim prenosom podataka (1 gigabit u sekundi).

32-bit - 32-bitna

Napredna arhitektura čipova koja se koristi u Windowsu 98, Me, NT, 2000 i XP.

64-bit - 64-bitna

Naprednija arhitektura čipova koja se koristi u Windowsu XP, W7 i izdanjma za servere.

access control - kontrola pristupanja

Postupak kontrolisanja pristupanja datotekama, direktorijumima i uređajima tako što se pojedinim korisnicima i grupama korisnika daju određena prava i dozvole.

ACL (access control list) - lista kontrole pristupa

Svojstvo NTFS datoteka i direktorijuma koje čuvaju informacije o tome ko može a ko ne može da pristupi stavkama.

ACPI (Advanced Configuration and Power Interface)

Standard koji definiše efikasno korišćenje napajanja, uređaja koji podržavaju tehnologiju utakni-i-koristi i "vruće" priključivanje.

Active Desktop - aktivna radna površina

Mogućnost stavljanja na radnu površinu Windowsa HTML strana i drugih objekata koji se mogu ažurirati putem Interneta.

Active Directory - aktivni imenik

Usluga integrisana u porodicu operativnih sistema Windows Server koja omogućava praćenje i lako pronalaženje objekata na mreži.

active window - aktivni prozor

Prozor koji u datom trenutku može da prihvati ulazne podatke koje upisuje korisnik. Aktivni prozor može da prekrije sve druge prozore koji su otvoreni na radnoj površini. Kada se mišem pritisne bilo gde u prozoru ili njegovo dugme na paleti poslova, prozor trenutno postaje aktivan.

ADS

Skraćenica za Active Directory Services, odnosno, usluge aktivnog imenika.

AGP (Advanced Graphics Port) - napredni grafički priključak

Specijalna utičnica na matičnoj ploči koja obezbeđuje grafiku visokih performansi.

anonymous FTP - anonimni FTP

Vrsta FTP protokola koja omogućava korisnicima da preuzimaju datoteke sa Interneta bez zadavanja lozinke.

app

Izraz u žargonu za application (aplikacija).

applet - aplet

Mali aplikacioni program.

application - aplikacija

Druga reč za program - softver koji nabavite i koristite na svom računaru.

ASCII (American Standard Code for Information Interchange) - američki standardni kôd za razmenu informacija

Standard za definisanje znakova koji omogućava komunikaciju između računara različitih proizvođača i modela. ASCII datoteka, ili ASCII tekstualna datoteka, sadrži isključivo ASCII znakove, bez slika ili kodova za formatiranje teksta.

associate - pridružiti, povezati

Vezivanje nastavka imena datoteke za određeni program. Na primer, nastavak imena datoteke.doc najčešće je vezan za Microsoftov Word. Kada dvaput pritisnete ime dokumenta koji ima nastavak.doc, Windows automatski pokreće Microsoftov Word koji otvara datoteku čije ste ime izabrali mišem.

attributes - atributi

Parametri koji se mogu primeniti na datoteke i direktorijume tako što desnim tasterom miša pritisnete ikonicu i izaberete Properties.

auditing - kontrolisanje, praćenje

Proces beleženja različitih događaja na računaru ili u mreži i snimanja tih događaja u odgovarajući dnevnik.

autentikacija (authentication) - identifikacija, provera identiteta

Provera korisnika pri ulasku u sistem. Proces upoređivanja podataka koje je uneo korisnik s imenom i lozinkom u listi ovlašćenih korisnika.

autentifikacija (sin. potvrđivanje) - čin potvrđivanja dokumenta ili reprodukcije dokumenta kao originalnog

a. Provera da li je koji objekat ono za što se tvrdi da jeste, na osnovu čega se on prihvata ili ne prihvata kao originalni, b. Utvrđivanje identiteta pošiljaoca, c. potvrda nadležne pravne osobe kao što su javni beležnik, sertifikacijska služba i sl. ili autorizovanog sistema o autentičnosti zapisa u trenutku provere

backward compatibility - kompatibilnost sa prethodnim verzijama

Mogućnost korišćenja dokumenata, parametara itd. iz starijih verzija proizvoda.

bandwidth - propusni opseg

Količina podataka koja se može preneti u jedinici vremena putem žice ili drugog medijuma, na primer putem satelitske veze. Širi propusni opseg znači protok veće količine podataka kroz žicu u jedinici vremena i, samim tim, bržu razmenu informacija sa osobom ili uređajem na drugoj strani veze.

baud - bod

Jedinica mere za brzinu kojom modem šalje podatke. Izražava se brojem bitova u sekundi (b/s). Veća vrednost znači bržu komunikaciju.

beta

Verzija softverskog proizvoda koja se isporučuje izabranim kompanijama i pojedincima u cilju testiranja pre objavljivanja konačne verzije proizvoda.

binding - povezivanje

Postupak uspostavljanja komunikacionog kanala između upravljačkog programa mrežne kartice i upravljačkog programa mrežnog protokola.

BIOS (Basic Input/Output System) - osnovni ulazno/izlazni sistem

Omogućava komunikaciju između računara i njegovih ulaznih (miš, tastatura), odnosno izlaznih uređaja (ekran, štampač). Marka i redni broj verzije BIOS-a vašeg računara nakratko se pojavljuju na ekranu odmah pošto uključite računar.

BIOS Settings

Program koji omogućava promenu parametara BIOS-a. Da biste ga aktivirali, obično morate da pritisnete taster Del ili F2 neposredno pošto uključite računar.

bit

Skraćenica za binary digit(binarna cifra). Jedinični podatak koji može imati jednu od dve moguće vrednosti (1 ili 0, uključeno ili isključeno). Grupa od osam bitova zove se bajt.

bitmap - bit mapa

Format grafičke datoteke u kome je svaka tačka slike predstavljena jednim bitom. Za razliku od toga, vektorska slika skladišti grafiku u obliku matematičkih definicija pomoću kojih se iscrtavaju grafički oblici.

boot - podizanje sistema

Proces podizanja sistema. Hladno podizanje (engl. cold boot) odnosi se na podizanje sistema po uključivanju računara. Vruće podizanje ili resetovanje (engl. warm boot ili reboot) događa se kada pritisnete dugme Start i izaberete Turn Off Computer -> Restart.

bps (bits per second) - bita u sekundi

Mera brzine modema, takođe izražena kao broj bodova (baud).

broadband - široki opseg

Opšti izraz za brzu vezu sa Internetom pomoću posebnih uređaja, na primer, kablovskog ili DSL modema.

byte - bajt

Prostor u memoriji potreban za smeštanje jednog znaka. Na primer, reč mačka zahteva pet bajtova, a reč zdravo šest.

cache - keš, privremena ostava

Direktorijum na čvrstom disku ili drugi resurs koji se koristi za automatsko smeštanje podataka radi ubrzavanja operacija koje će biti izvršene kasnije.

capture - snimiti, učitati

Snimiti video ili neki drugi medijski sadržaj u datoteku na čvrstom disku računara.

capture device - uređaj za snimanje

Kartica za proširenje ili drugi uređaj koji može da snimi podatke s nekog spoljnog uređaja u datoteku na čvrstom disku računara.

CD-R

Upisiv kompakt disk. CD-R uređaj omogućava upisivanje podataka na kompakt disk.

CD-ROM (Compact Disc Read-Only Memory) - memorija na kompakt disku koja se može samo čitati

Kompakt disk koji najčešće umesto muzičkih datoteka sadrži datoteke s podacima. Nazvana je "samo za čitanje" (engl. Read-Only) zato što računar može samo da čita podatke sa kompakt diska. Na taj disk ne možete ništa da upišete, niti možete da menjate njegov sadržaj.

CD-RW

Prepisivi kompakt disk. Kompakt disk koji se može presnimavati više puta.

certificate - sertifikat

Dokument koji se koristi za bezbedno razmenjivanje datoteka preko mreže.

character - znak

Bilo koji pojedinačni znak (slovo, cifra ili znak interpunkcije). Na primer, slovo C je znak.

chat - razgovor, ćaskanje

Program ili usluga Interneta koja vam omogućava neposrednu razmenu poruka sa sagovornikom.

Classic style - klasični način

Opcija koja vam omogućava kretanje po resursima Windowsa XP na isti način kao u Windowsu 95: ikonicu otvarate tako što je dvaput pritisnete mišem, a birate je jednim pritiskom mišem.

clear - izbrisati

Pritiskom mišem poništiti polje za potvrdu ili opciju menija koja može biti uključena ili isključena.

ClearType

Mogućnost Windowsa XP koja utrostručava horizontalnu rezoluciju zbog boljeg prikazivanja na ekranima s tečnim kristalima (engl. Liquid Crystal Display, LCD).

click - pritisak mišem

Postupak kada dovedete pokazivač miša na neki element ekrana, a zatim pritisnete pa otpustite primarni (levi) taster miša.

client - klijent

Umrežen računar koji može da koristi deljene resurse.

clip - odlomak

Statička slika ili mali deo video ili zvučnog zapisa koji se koristi za izradu filmova.

Clipboard

Deo memorije računara u koji možete privremeno da smestite tekst i slike. Kada pritisnete kombinaciju tastera Ctrl+C, izabrani elementi se smeštaju na Clipboard. Te elemente postavljate na željeno mesto u dokumentu tako što pritisnete kombinaciju tastera Ctrl+V.

close - zatvaranje

Uklanjanje objekta sa ekrana tako da više ne bude vidljiv. Zatvaranjem se objekat najčešće uklanja iz RAM memorije i snima na čvrsti disk.

CMOS

Memorija koju održava pod naponom mala baterija ugrađena u računar. Često se koristi za smeštanje parametara koji su potrebni pre učitavanja operativnog sistema.

compressed file - komprimovana datoteka

Datoteka u kojoj se nalazi nekoliko datoteka čija je veličina posebnom tehnikom smanjena da bi se minimizovao prostor za skladištenje i vreme prenošenja preko mreže. U Windowsu XP nazivaju se i komprimovani direktorijumi. Sve datoteke s nastavkom imena .zip su komprimovane.

compressed folder - komprimovan direktorijum

Komprimovana datoteka. U Windowsu XP se naziva komprimovan direktorijum jer se na njenoj ikonici nalazi sličica koverte sa patent zatvaračem. Ako instalirate zaseban program za rad s komprimovanim datotekama, komprimovane direktorijume predstavlja ikonica tog programa.

computer name - ime računara

Ime koje je računaru dodeljeno unutar mreže, vidljivo na kartici Computer Name ikonice System u Control Panelu.

connectoid - profil veze

Skup vrednosti parametara koji omogućava uspostavljanje veze sa mrežom ili nekom uslugom. U Windowsu XP ti se parametri definišu i održavaju u direktorijumu Network Connections.

content - sadržaj, materijal

U medijskoj industriji to je tekst, slike i/ili video koji sačinjava prezentaciju ili objavljeni rad. Naziva se i izvorni sadržaj (engl. source content).

context-sensitive help - pomoć koja zavisi od konteksta

Pomoć koja se odnosi na ono što trenutno pokušavate da uradite. Tekst pomoći koja zavisi od konteksta možete najčešće dobiti pritiskom na dugme Help ili na taster F1.

control - kontrolni (upravljački) objekat

Dugme, lista ili polje za unošenje teksta unutar okvira za dijalog koji vam omogućavaju da upravljate ponašanjem računara.

Control Panel

Kolekcija ikonica koja omogućava upravljanje Windowsom i njegovo prilagođavanje. Najčešće mu pristupate iz menija Start. Ukoliko stavke Control Panel nema u meniju Start, pritisnite desnim tasterom dugme Start, izaberite Properties i pritisnite dugme Customize. Na kartici Advanced za Control Panel izaberite Display as Link iz liste odrednica koje treba prikazati u meniju.

cookie - kolačić

Kratka datoteka koju Web stranica šalje na vaš disk. Kolačić obično sadrži podatke o vama i vašoj poslednjoj poseti, kako ne biste morali da se prijavljujete prilikom svake posete lokaciji.

Credential Manager

Alatka koja korisnicima omogućava da samo jednom unesu korisničko ime i lozinku kako bi se ti podaci automatski prosledili domenima bez uspostavljenog odnosa međusobnog poverenja.

Ctrl+click - Ctrl+pritisak mišem

Postupak kada nešto pritisnete mišem dok istovremeno držite pritisnut taster Ctrl.

Ctrl+point - Ctrl+pomeranje pokazivača

Postupak kada, držeći pritisnut taster Ctrl, pomerate pokazivač miša na nešto.

cut-and-paste - iseci i umetni

Tehnika kopiranja ili premeštanja teksta i grafike iz jednog dokumenta u drugi. Pošto izaberete objekat koji želite da premestite ili kopirate, pritisak na Ctrl+C kopira izabrani element na Windowsov Clipboard. Pritisak na Ctrl+X premešta izabrani element na Windowsov Clipboard. Pritisak na Ctrl+V umeće sadržaj Clipboarda na mesto na kojem se trenutno nalazi kursor. U većini programa ove radnje možete da obavite i tako što ćete u meniju Edit izabrati opcije Copy (kopiranje), Cut (isecanje) i Paste (umetanje).

Database - baza podataka

Baza podatakaje strukturirana zbirka međusobno povezanih podataka. U relacionoj bazi podaci se skladište u tabelama.

DCC (Direct Cable Connection) - direktna veza kablom

Povezivanje dva računara kablom, za razliku od povezivanja mrežnim karticama, čvorištima ili modemima.

default - podrazumevana ili predložena vrednost

Vrednost parametra koja se uzima kada ne zadate drugačiju.

desktop - radna površina

Osnovna radna površina Windowsa XP koja se pojavljuje kada podignete operativni sistem. Možete je prilagoditi tako što ćete je pritisnuti desnim tasterom miša i iz priručnog menija izabrati Properties.

desktop icon (desktop shortcut) - ikonica na radnoj površini (prečica na radnoj površini)

Ikonica koja se nalazi na radnoj površini Windowsa i obezbeđuje lak pristup drugoj lokaciji. Ikonice birate tako što desnim tasterom miša pritisnete radnu površinu, izaberete Properties i na kartici Desktop pritisnete dugme Customize Desktop. Ikonice možete da prevlačite na radnu površinu da biste napravili direktorijume.

desktop theme - tema radne površine

Kombinacija zvukova, tapeta, programa za zaštitu ekrana i ikonica koja određuje izgled radne površine.

device - uređaj

Opšti izraz za svaku napravu koju ugrađujete u svoj računar, odnosno priključujete na njega pomoću kabla.

device driver - upravljački program uređaja

Kratak program koji omogućava funkcionisanje hardverskog uređaja. Na primer, da biste nešto odštampali, obično vam je za to potreban štampač (hardver) i upravljački program (softver) za taj štampač.

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) - protokol za dinamičko konfigurisanje adrese

Program koji računarima u mreži automatski dodeljuje IP adrese kako ne biste morali ručno da ih adresirate.

dialog box - okvir za dijalog

Prozor koji sadrži opcije za izbor. Te opcije su, najčešće, parametri čije vrednosti treba da zadate - na primer, stvari kao što su boja, veličina, brzina itd.

digital image - digitalna slika

Slika smeštena u datoteku na čvrstom disku računara.

directory - direktorijum

Mesto na disku na kome je smeštena grupa datoteka.

directory server - server imenika

Mesto na Internetu gde se sreću ljudi koji žele da međusobno komuniciraju. Koristi se u kombinaciji sa programom za konferencijske veze kao što je Microsoftov NetMeeting.

disk drive - disk jedinica, pogon diska, disk

Fizički uređaj računara koji može da sačuva uskladištene podatke čak i posle isključivanja računara. Prvi čvrsti disk obično ima oznaku C:. Oznaka disketne jedinice je A:. Oznaka CD čitača može biti D:, E: ili neko sledeće slovo.

DLL (Dynamic Link Library) - biblioteka za dinamičko povezivanje

Datoteka koju koristi jedan ili više aplikativnih programa.

DNS (Domain Name System) - sistem za prevođenje imena

Baza podataka koju koriste TCP/IP računari za prevođenje Internet imena u IP adrese računara. Omogućava da se korisnici računara povezuju na Internetu zadavanjem imena (www.bilokojeime.com) umesto IP adrese.

dock - fiksno priključivanje

Povezivanje prenosivog računara na priključnu stanicu.

docking station - priključna stanica

Hardverski uređaj koji omogućava da se uz prenosivi računar koriste standardni miš, tastatura, monitor i/ili mreža.

document - dokument

Datoteka koja nastaje kada koristite određeni program. Na primer, kada pomoću programa za obradu teksta napišete pismo, ono je dokument.

domain - domen

Grupa računara koji koriste istu bezbednosnu strategiju i bazu bezbednosnih podataka domena kojom upravlja računar pod operativnim sistemom porodice Windows Server.

domain name - ime domena

Poslednji deo Internet adrese elektronske pošte. Na primer, u adresi alan@coolnerds.com, ime domena je coolnerds.com.

double-click - dvostruki pritisak mišem

Postupak kada najpre postavite pokazivač miša na neki element, a zatim brzo pritisnete primarni taster miša dvaput uzastopce.

download - preuzimanje

Kopiranje datoteke sa udaljenog računara na Internetu (ili na nekom drugom mestu) na lokalni računar.

drag - povlačenje

Pomeranje miša dok je pritisnut primarni taster miša.

drag-and-drop - povuci i pusti

Premeštanje ili kopiranje objekta pomoću miša, dok se drži pritisnut primarni taster miša. Da biste objekat postavili na novo mesto, otpustite taster miša.

drive - disk jedinica, pogon diska, disk

Skraćeno od disk drive.

drive letter - slovna oznaka diska

Jednoslovna oznaka dodeljena lokalnom ili mrežnom disku. Na primer, oznaka disketne jedinice vašeg računara je verovatno A:, a čvrstog diska C:.

driver - upravljački program

Program koji služi za upravljanje uređajima koji su priključeni na računar, na primer mišem, štampačem i sl.

drop - pustiti, spustiti

Postaviti element na radnu površinu otpuštanjem tastera miša posle prevlačenja.

drop-down list - padajuća lista

Polje s tekstom kojem je pridruženo dugme sa strelicom nadole, što omogućava da korisnik izabere stavku sa liste, umesto da je upisuje u polje. Da biste otvorili padajuću listu, pritisnite dugme pored polja za tekst, ili pritisnite Alt+.

DSL

Skraćenica za Digital Subscriber Line (Digitalna pretplatnička linija). Tehnologija za povezivanje sa Internetom vezom širokog propusnog opsega preko standardnih telefonskih linija.

DSN (Database Source Name)

Naziv izvora podataka koji osigurava povezanost s bazom podataka preko ODBC drajvera.

DVD

Skraćenica za Digital Video Disk (digitalni video disk) ili Digital Versatile Disk (digitalni višenamenski disk), u zavisnosti od toga koga pitate. Format DVD omogućava smeštanje celovečernjeg igranog filma na jedan kompakt disk.

edit - menjati, redigovati, uređivati

Menjati sadržaj ili izgled nečega; na primer, pisma koje ste ranije napisali.

editor

Program koji vam omogućava uređivanje nečega; na primer, pisma koje ste ranije napisali.

e-mail - elektronska pošta

Poruka poslata u elektronskom obliku putem Interneta ili druge informacione mreže. Microsoftov Outlook Express vam omogućava da putem Interneta šaljete i primate poruke elektronske pošte.

e-mail address - adresa elektronske pošte

Adresa koja vas jednoznačno identifikuje unutar mreže, veoma slično kućnom broju koji jednoznačno identifikuje vaš stan ili kuću.

encryption - šifrovanje

Način zaštite sadržaja datoteke da bi se sprečilo neovlašćeno pristupanje.

engine - mašina

"Srce" operativnog sistema koje upravlja komunikacijom između programa i uređaja i rešava sukobe koji između njih nastaju.

error message - poruka o grešci

Svaka poruka koja se pojavljuje na ekranu da bi opisala nastali problem ili grešku.

Ethernet

Popularan protokol za građenje lokalnih mreža od dva ili više računara.

Ethernet cable - Ethernet kabl

Kabl koji se koristi za povezivanje mrežne kartice računara sa Ethernet čvorištem.

Ethernet hub - Ethernet čvorište

Uređaj s kojim se pomoću Ethernet kablova povezuju svi računari u lokalnoj mreži.

event - događaj

Aktivnost miša, tastature ili programa koju računar može da prepozna. Pritisak na taster miša ili tastature primer je događaja.

expansion slot - ležište za proširenje

Ležište na matičnoj ploči računara u koje se umeću kartice za proširenje, kao što su mrežne kartice, grafičke kartice i drugi unutrašnji uređaji.

extension - nastavak, oznaka tipa

Kraći deo imena datoteke iza tačke. Na primer, u imenu myletter.doc nastavak imena datoteke je .doc. Nastavci imena datoteka poznatog tipa obično se u Windowsu skrivaju. Da biste prikazali nastavak imena datoteke, otvorite ikonicu Folder Options u Control Panelu. Na kartici View izbrišite znak iz polja za potvrdu Hide extensions for known file types.

extract - raspakovati, izdvojiti

Kopirati i dekomprimovati datoteke iz komprimovanog direktorijuma ili Zip datoteke kako bi mogle normalno da se otvore i uređuju.

FAQ (Frequently Asked Questions) - često postavljana pitanja

Dokument čiji sadržaj možete da pregledate na Internetu ili da preuzmete povratnim faksom, u kome se nalaze odgovori na često postavljana pitanja iz određene oblasti.

FAT/FAT 32 (File Allocation Table) - FAT tabela

Mehanizam pomoću koga DOS i Windows upravljaju dodeljivanjem prostora datotekama na disku.

file - datoteka

Osnovna jedinica za smeštanje podataka na disk. Na primer, kada napišete novo ili snimite postojeće pismo na disk, ono će biti smešteno u obliku datoteke. Svaka datoteka u direktorijumu ima jedinstveno ime.

file name extension - nastavak imena datoteke

Videti extension.

file sharing - zajedničko korišćenje datoteka, deljenje datoteka

Mogućnost da više računara unutar lokalne mreže pristupa istom skupu datoteka.

file type - vrsta datoteke

Karakteristika datoteke koja određuje kako se ona ponaša kada je korisnik otvori. Izvršne (EXE) datoteke su programi koji se pokreću prilikom otvaranja. Datoteke dokumenata se otvaraju u programu pridruženom toj vrsti datoteke. Windows prepoznaje vrstu datoteke na osnovu nastavka njenog imena.

firewall - barijera

Hardver ili softver na uređaju za povezivanje koji sprečava napade na sistem.

Firewire

Drugo ime za brzu vezu tipa IEEE 1394 koja se koristi za digitalni video i ostale veze koje zahtevaju širok propusni opseg.

flame - preplaviti, zagušiti

Gnjaviti korisnike Interneta ili druge informacione mreže slanjem uvredljivih poruka.

folder - direktorijum, omotnica

Mesto na disku gde je smeštena jedna ili više datoteka.

font - pismo, font

Oblik i stil slova. Fontove instalirate tako što iz palete menija prozora Fonts izaberete File Install New Font. Taj prozor otvorićete ako u prikazu Classic Control Panela otvorite ikonicu Fonts.

FTP (File Transfer Protocol) - protokol za prenošenje datoteka

Usluga Interneta koja omogućava preuzimanje datoteka sa Interneta ili stavljanje datoteka na Internet.

frame - okvir, slika

Jedna sličica u video zapisu ili animaciji. Okno prozora čitača Weba koje prikazuje zasebnu Web stranu.

G, GB, gig

Skraćenica za gigabyte (gigabajt), što je, približno, milijarda bajtova.

GIF (Graphics Interchange Format) - format za razmenu grafičkih podataka

Sabijen format za skladištenje grafičkih datoteka koji omogućava njihovo brže prenošenje putem mreže.

gigabyte - gigabajt

Približno milijardu bajtova.

graphics - grafika

Slike, za razliku od teksta.

graphics accelerator - grafički ubrzivač

Hardverski uređaj koji ubrzava iscrtavanje složene grafike na ekranu.

group - grupa

U sistemu zaštite odnosi se na skup bezbednosnih opcija koji se može primeniti na više korisnika. Bezbednosne grupe se ne mogu koristiti u Windowsu XP Home.

GUI (Graphical User Interface) - grafički korisnički interfejs

Interfejs zasnovan na ikonicama koji nude Windows XP i neki drugi operativni sistemi.

handwriting recognition - prepoznavanje rukopisa

Mogućnost prevođenja teksta pisanog rukom u tekst koji se može uređivati u odgovarajućem programu.

hardware - hardver

Fizički delovi računara koje možete da vidite i dodirujete.

hardware compression - hardversko komprimovanje

Svojstvo nekih hardverskih uređaja koje omogućava da sâm uređaj komprimuje podatke.

Help key - taster za pomoć

Taster sa oznakom F1 u gornjem delu tastature. Pritisak na F1 obično izaziva pojavljivanje teksta pomoći koja zavisi od trenutnog konteksta.

hibernate - hibernacija

Snimanje stanja sistema na čvrsti disk pre isključivanja računara. Snimljeno stanje se automatski ponovo uspostavlja nakon uključivanja računara.

home page - matična strana, polazna strana, uvodna strana

Prva strana na koju stižete kada obilazite Web lokaciju na Internetu.

host - matični računar

Svaki računar kome možete pristupiti putem Interneta ili telefonske mreže. U vezi koju ste uspostavili neposredno pomoću kabla, računar čijim deljenim resursima želite da pristupite.

hot docking - "vruće" priključivanje

Mogućnost priključivanja prenosivog računara na priključnu stanicu bez isključivanja napajanja računara.

hot swapping - "vruća" zamena

Mogućnost umetanja/izvlačenja kartice bez isključivanja napajanja računara.

HTML (HyperText Markup Language) - jezik za označavanje hiperteksta

Skup oznaka koje određuju izgled stranice na World Wide Webu.

HTTP (Hypertext Transfer Protocol) - protokol za prenošenje hiperteksta

Protokol koji omogućava da dokumenti na World Wide Webu pozivaju jedan drugog.

hub - čvorište, razvodnik, razvodna kutija, razvodni uređaj

Uređaj na koji se svi računari u lokalnoj mreži priključuju pomoću kablova.

hyperlink - hiperveza

Mesto na Web strani ili drugom dokumentu koje, kada ga pritisnete mišem, vodi na neku drugu stranicu ili lokaciju Interneta.

icon - ikonica, sličica

Sličica koja na ekranu predstavlja disk, direktorijum ili datoteku. Da biste otvorili ikonicu, pritisnite je mišem, ukoliko koristite Web način navigacije. Ako koristite klasični način navigacije, ikonicu pritisnite dvaput.

ICS (Internet Conection Sharing) - deljenje veze s Internetom

Svojstvo Windowsa XP koje omogućava da računari u lokalnoj mreži dele jednu vezu s Internetom i jedan nalog.

IEEE 1394

Standard za brzo prenošenje podataka preko kabla. Naziva se još i FireWire.

image - slika

Naziva se i digitalna slika. Slika koja se čuva na disku kao datoteka.

install - instalirati

Kopirati i podesiti program kako bi mogao da se koristi na računaru.

Internet

Izuzetno opsežan skup računara i mreža koje obuhvataju ceo svet. Popularne usluge koje nudi Internet su: elektronska pošta, World Wide Web, konferencije, razgovori i FTP.

Internet Explorer (ili Microsoft Internet Explorer)

Program koji omogućava pristupanje World Wide Webu i komunikaciju sa njim.

IP address - IP adresa

Broj koji jednoznačno određuje računar u mreži. Format je uobičajeno, gde xxx može da bude bilo koji broj od 0 do 255. U lokalnoj mreži svaki računar najčešće ima IP adresu koja počinje brojevima 192.168.

IPX/SPX

Mrežni transportni protokol koji se koristi u Novell NetWare mrežama.

IR (infrared) - infracrvena svetlost

Svetlost koja je izvan vidljivog dela spektra i omogućava bežičnu komunikaciju uređaja.

IRQ (Interrupt Request Line) - linija zahteva za prekid, IRQ linija

Red programskog koda kojim hardverski uređaj zahteva pažnju procesora.

ISDN (Integrated Services Digital Network) - digitalna mreža za integrisane usluge

Telefonska linija visokih performansi koju obezbeđuje većina telefonskih kompanija. Koristi se najviše za brz pristup Internetu.

ISP (Internet service provider) - davalac Internet usluga

Firma koja svojim korisnicima obezbeđuje pristup Internetu.

JPEG (Joint Photographic Experts Group) - udružena grupa eksperata za fotografiju

Format za komprimovanje slika u fotografskom kvalitetu, najčešće radi upotrebe na World Wide Webu.

K ili KB

Skraćenica za kilobajt, ili 1024 bajta.

kilobyte - kilobajt

Približno hiljadu bajta (tačnije 1024 bajta).

known files - poznate datoteke

Datoteke kojima Windows može i zna da rukuje. Datoteke dokumenata su "poznate" kada je Windows pridružio nastavak imena datoteke nekom programu.

LAN (local area network) - lokalna mreža

Grupa lokalnih računara koji su međusobno povezani radi zajedničkog korišćenja istih resursa.

legacy - nasleđe

Eufemizam za staro ili prevaziđeno. Odnosi se na hardverski uređaj koji je napravljen prema starijim i prevaziđenim standardima.

local - lokalno

Sve što se čuva ili što je neposredno povezano s računarom na kome radite. Udaljenim resursima lokalni računar može da pristupi preko mreže, Interneta ili neke druge veze.

local computer - lokalni računar

U mreži, naziv za računar na kome ste trenutno prijavljeni.

localization - lokalizacija

Prilagođavanje softvera jeziku i formatima određene zemlje ili kulture.

logon - prijavljivanje

Pristupanje računaru unošenjem korisničkog imena i (verovatno) lozinke.

lurk - izviđati

"Motati" se oko diskusione grupe na Internetu i čitati poruke u njoj bez doprinosa radu same grupe.

M, MB, meg

Skraćenica za megabajt, približno milion bajtova.

MAC (Media Access Control) address - MAC adresa, adresa za kontrolu pristupanja medijima

Jedinstven broj koji se svakoj mrežnoj kartici dodeljuje u procesu proizvodnje.

megabyte - megabajt

Približno milion bajtova.

memory - memorija

Obično se odnosi na RAM (Random Access Memory, memorija sa slučajnim pristupom) komponentu računara. Svi dokumenti na kojima korisnik radi u određenom trenutku čuvaju se u RAM memoriji.

menu - meni

Lista opcija. Pritisak na dugme Start prikazuje meni Start.

message - poruka

Opšti izraz za sve vrste razmene informacija, poput dopisa ili pisma, koje se obavljaju pomoću računara.

message box - okvir za poruku

Svaki okvir koji se pojavljuje na ekranu i koji sadrži tekst neke poruke.

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) - višenamenska proširenja za elektronsku poštu

Standard koji definiše različite tipove podataka koji se mogu prenositi putem Interneta.

modem (modulator/demodulator)

Uređaj koji povezuje računar sa telefonskom linijom.

monitor

Glomazna komponenta računara koja podseća na TV prijemnik.

mouse button - taster miša

Primarni taster miša, najčešće levi taster.

mouse pointer - pokazivač miša

Strelica koja se pomera po ekranu kada pomerate miša po stolu.

NDIS (Network Driver Interface Specification) - specifikacija interfejsa za mrežne upravljačke programe

Interfejs za mrežne upravljačke programe. Svi upravljački programi transportnih protokola pozivaju interfejs NDIS radi pristupanja mrežnim adapterima.

Net ili the Net

Izraz u žargonu za Internet.

NetBEUI (NetBIOS Extended User Interface) - prošireni korisnički interfejs NetBIOS-a

Transportni protokol za lokalne mreže koji je korišćen u starijim verzijama Microsoftovih proizvoda za umrežavanje.

netiquette

Pravila lepog ponašanja na Internetu.

netizen

Građanin Mreže, odnosno Interneta.

network - mreža

Dva ili više računara koji su međusobno povezani pomoću kablova. Internet je najveća mreža na svetu.

network adapter card - kartica mrežnog adaptera

Hardverski uređaj koji vam omogućava da uspostavite vezu između svog računara i drugih računara u mreži. Takođe se koristi ime Network Interface Card ili NIC (kartica mrežnog interfejsa).

network administrator - administrator mreže

Osoba koja je zadužena za upravljanje lokalnom mrežom, što podrazumeva održavanje korisničkih naloga, lozinki, elektronske pošte itd.

network bridge - mrežni most

Pojednostavljeno sredstvo za povezivanje heterogenih mreža bez korišćenja složenog prosleđivanja paketa, preusmeravanja ili složenih uređaja.

Network Connections

Svojstvo Windowsa koje omogućava definisanje i upravljanje vezama s Internetom, lokalnom mrežom i drugim računarima. Uobičajeno se direktorijumu Network Connections može pristupiti iz menija Start. Ako te ikonice nema, desnim tasterom miša pritisnite dugme Start, izaberite Properties i pritisnite dugme Customize. Na kartici Advanced iz liste stavki koje treba prikazati u meniju Start izaberite Network Connections.

network drive - mrežni disk

Deljeni disk ili direktorijum kome je pridružena slovna oznaka unutar lokalne mreže kako biste mogli da mu pristupite iz prozora My Computer.

network printer - mrežni štampač

Deljeni štampač koji je fizički vezan za neki drugi računar u lokalnoj mreži. Suprotan pojam od lokalnog štampača.

network resource - mrežni resurs

Svaka datoteka, direktorijum ili uređaj kojima možete pristupiti iz lokalne mreže.

newbie - novajlija

Neko ko tek uči da koristi računar ili Internet.

newsgroup - diskusiona grupa

Elektronska oglasna tabla na Internetu gde ljudi ostavljaju poruke jedni drugima. Diskusionim grupama na Internetu možete pristupati pomoću Microsoftovog Outlook Expressa.

NIC (Network Interface Card) - kartica mrežnog interfejsa

Poznata i kao mrežna kartica; hardverski uređaj koji je neophodan za povezivanje računara sa lokalnom mrežom.

NT

Prva verzija Windowsa za preduzeća koja je evoluirala u Windows 2000 a zatim u Windows XP.

NTFS

Sistem datoteka koji omogućava korišćenje većih datoteka i poboljšanu bezbednost u odnosu na sistem FAT koji je korišćen u DOS-u i prethodnim verzijama Windowsa.

Notification area - oblast Notification

Desna strana palete poslova u kojoj se prikazuju trenutno vreme i ikonice odgovarajućih programa.

object - objekat

Blok podataka kojim možete da manipulišete na ekranu. To može da bude dijagram, slika, zvučni/video zapis ili blok teksta.

object-oriented - objektno orijentisan

Operativni sistem koji omogućava rad sa blokovima podataka kao zasebnim objektima koji se na jednostavan način mogu prenositi ili kopirati iz jednog programa u drugi.

offline

Korišćenje računara kada nije povezan s mrežom (uključujući Internet).

online

Korišćenje računara kada je povezan s mrežom (uključujući Internet).

open - otvoriti

Otvoriti datoteku radi pregledanja njenog sadržaja. Ikonice se otvaraju kada ih jednom ili dvaput pritisnete mišem.

operating system - operativni sistem

Računarski program koji integriše računar i sve njegove periferne uređaje. Primeri operativnih sistema su Windows, UNIX, Linux i Mac OS.

option button - opciono dugme, radio-dugme

Kružić u okviru za dijalog koji vam omogućava da izaberete samo jednu opciju iz ponuđenog skupa opcija. Poznat i kao radio-dugme (zato što u datom trenutku samo jedno dugme može da bude izabrano).

OS

Skraćenica za operativni sistem.

owner - vlasnik

Osoba koja pravi datoteku ili direktorijum.

Passport

Obezbeđuje pristup uslugama na Internetu pomoću jednog korisničkog imena (adrese elektronske pošte) i lozinke.

path - putanja

Lokacija direktorijuma izražena pomoću diska na kome se nalazi, direktorijuma i poddirektorijuma. Na primer, putanja do direktorijuma Shared Documents je C:\Documents and Settings\All Users\Documents.

PC Card

Adapter veličine kreditne kartice koji se umeće u PCMCIA utičnicu prenosivog ili stonog računara.

PCI (Peripheral Component Interface) - interfejs periferne komponente

Vrsta utičnice za dodatne kartice koja postoji na matičnim pločama većine savremenih Pentium računara.

PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association)
- međunarodno udruženje za memorijske kartice ličnih računara

Standard koji definiše kako treba da bude napravljena PC Card kartica da bi mogla da funkcioniše kada se utakne u PCMCIA utičnicu prenosivog ili stonog računara.

peer-to-peer network - mreža ravnopravnih korisnika

Način povezivanja više računara u lokalnu mrežu u kojoj svaki od njih može da se ponaša i kao klijent i kao server.

PNP

Skraćenica za plug-and-play (utakni-i-koristi), što je standard za relativno jednostavno dodavanje novih hardverskih uređaja računaru.

playback device - uređaj za reprodukovanje

Svaki uređaj koji može da reprodukuje elektronski snimljen i uskladišten sadržaj. Na primer, CD plejer ili videorikorder.

point - 1. pokazati, usmeriti; 2. tačka

Postavljanje pokazivača miša na neki od objekata na ekranu. Point je takođe tipografska tačka - jedinica mere za veličinu slova (jedna tačka je približno 1/72 inča). Pri krstarenju Webom usmeriti čitač Weba ka nekoj Web lokaciji znači uneti URL adresu te lokacije u polje Address i pritisnuti taster Enter.

pointing device - pokazivački uređaj

Miš ili kugla koji omogućavaju pomeranje pokazivača miša po ekranu.

port - priključak

Utičnica na zadnjoj strani kućišta u koju se priključuje kabl koji povezuje računar sa spoljnim uređajem. Miševi, tastature, monitori, spoljni modemi, spoljni čitači kompakt diskova, štampači i svi ostali spoljni uređaji povezuju se sa odgovarajućim priključcima računara.

port replicator - adapter priključaka

Fiksna priključna stanica manjih dimenzija koja omogućava da se na prenosiv računar jednostavno priključe tastatura, miš, monitor i drugi uređaji standardne veličine.

primary mouse button - primarni taster miša

Taster miša koji se koristi za obavljanje većine poslova. U većini slučajeva to je levi taster miša (onaj koji dođe ispod kažiprsta kada miš držite desnom rukom).

privacy policy - strategija zaštite privatnosti

Parametri koji štite vašu privatnost tako što određuju koliko će vaših ličnih informacija biti javno izloženo na Internetu i kakve su poruke elektronske pošte prihvatljive za vas.

program

Softver koji (najčešće) kupite i koristite na svom računaru.

properties - svojstva

Karakteristike kao što su boja, veličina, oblik itd. Svojstva većine elemenata možete videti tako što element koji vas zanima pritisnete desnim tasterom miša i zatim izaberete stavku Properties iz menija koji će se tada pojaviti.

protocol - protokol

Skup dogovorenih pravila po kojima dva računara razmenjuju podatke putem mreže.

public profile - javni profil

Lične informacije koje ste voljni da izložite javnosti na Internetu.

Quick Launch toolbar - paleta Quick Launch

Skup ikonica, najčešće postavljenih desno od dugmeta Start, koji obezbeđuje brzo pristupanje najčešće korišćenim programima. Paleta se može sakriti, prikazati, premestiti, a može joj se menjati i veličina.

RAM (Random Access Memory) - radna memorija sa slučajnim pristupom

Deo računara u kome se nalazi samo ono s čim trenutno radite. Ono što trenutno ne koristite, premešta se na disk. Kraće se naziva samo memorija.

read-only - samo za čitanje

Datoteka čiji sadržaj možete da pregledate, ali ne i da menjate. Datoteke koje se kopiraju s kompakt diska često su podrazumevano definisane kao "samo za čitanje". Da biste ukinuli status datoteke "samo za čitanje", desnim tasterom miša pritisnite njenu ikonicu, izaberite stavku Properties, a zatim promenite opciju Read--Only na kartici General.

reboot - resetovati, ponovno pokrenuti

Ponovno pokrenuti operativni sistem bez isključivanja računara. Pritisnite dugme Start i izaberite Turn Off Computer -> Restart.

registered file type - registrovan tip datoteke

Tip datoteke dokumenta koji je na osnovu nastavka imena datoteke pridružen određenom programu. Na primer, sve datoteke sa nastavkom .DOC registrovane (pridružene) su za program Microsoft Word for Windows.

Registry - registar, baza Registry

Baza podataka na čvrstom disku računara koja automatski evidentira vrednosti svih parametara Windowsa XP koje ste vi podesili.

remote - udaljen, na daljinu

Sve što nije direktno priključeno na lokalni računar.

resolution - rezolucija

Opšti izraz za broj piksela koji se mogu videti na radnoj površini. Uobičajene su rezolucije od 640 x 480, 800 x 600, 1024 x 768 i 1440 x 980 piksela. Što je veća rezolucija, videćete veći broj objekata na ekranu. Rezoluciju možete promeniti tako što ćete desnim tasterom miša pritisnuti prazan prostor na ekranu i zatim izabrati Properties -> Settings.

resource - resurs

Ovaj izraz se odnosi na sve što može da pruži korisnu uslugu ili informaciju.

rich text - formatiran tekst

Tekst koji sadrži posebna formatiranja kao što su polucrna ili kurzivna slova.

right-click - pritisak desnim tasterom miša

Pritiskanje nekog elementa sekundarnim tasterom miša (to je obično taster koji se nalazi na desnoj strani miša).

right-drag - povlačenje desnim tasterom

Povlačenje objekta na novu lokaciju dok je pritisnut sekundarni (najčešće desni) taster miša.

roll back

Vraćanje na staro stanje. Vraćanje na staro stanje upravljačkog programa, primera radi, znači mogućnost korišćenja prethodnog upravljačkog programa bez ponovnog instaliranja.

root directory - osnovni (korenski) direktorijum

Direktorijum najvišeg nivoa na disku, čije ime je najčešće \. Na primer, C:\ predstavlja osnovni direktorijum diska C:.

RTF (rich text format)

Tekst koji sadrži posebna formatiranja kao što su polucrna ili kurzivna slova.

Safe mode - režim Safe

Pokretanje operativnog sistema s minimalnim skupom parametara i upravljačkih programa kako bi korisnik mogao da pronađe uzrok problema koji sprečavaju normalno pokretanje računara.

scalable - skalabilnost

Mogućnost "povećanja veličine" bez značajnih izmena softvera.

scrap - isečak

Slika ili blok teksta prevučen u direktorijum. Dobijen isečak kopira se u Clipboard tako što ga pritisnete desnim tasterom miša i izaberete Copy.

SCSI (Small Computer Standard Interface) - standardni interfejs za male računare

Izgovara se "skazi". Specifikacija interfejsa koja omogućava povezivanje više diskova, CD čitača i drugih uređaja najpre međusobno, a zatim za jedan priključak računara.

search engine - pretraživač, mašina za pretraživanje

Specijalna usluga World Wide Weba koja vam omogućava da pronađete informacije o temi koja vas zanima. Primer pretraživača je AltaVista koji se nalazi na lokaciji https://www.altavista.digital.com.

secondary mouse button - sekundarni taster miša

Taster koji se koristi za prikazivanje mogućih opcija, umesto za otvaranje ikonica. U većini slučajeva to je desni taster miša.

select - izabrati

Ovaj izraz najčešće znači biranje jednog ili više elemenata s kojima želimo da radimo tako što prevučemo pokazivač miša preko njih.

selection - izbor, selekcija

Objekat ili objekti koji su izabrani. Takvi objekti su uokvireni ili istaknuti na neki drugi način.

server

Računar koji svoje resurse stavlja na raspolaganje drugim računarima.

share (shared resource) - deljeni resurs

Datoteka, direktorijum, disk, štampač, modem ili drugi uređaj vezan za jedan od računara koji koriste drugi računari u lokalnoj mreži.

shareware - šerver

Softver koji možete dobiti na probu pre nego što se odlučite za kupovinu.

Shift+click - Shift+pritisak mišem

Postupak kada nešto pritisnete mišem dok istovremeno držite pritisnut taster Shift.

Shift+point - Shift+pomeranje pokazivača miša

Postupak kada pomerate pokazivač miša dok istovremeno držite pritisnut taster Shift.

shortcut - prečica

1) Ikonica na radnoj površini koja vam omogućava da otvorite direktorijum, dokument ili da pokrenete program bez korišćenja menija Start. 2) Alternativa korišćenju miša, poznata i kao prečica sa tastature.

signed driver - potpisan upravljački program

Upravljački program koji je "digitalno potpisao" Microsoft ili drugi proizvođač i time potvrdio kompatibilnost s Windowsom XP.

SLIP (Serial Line Internet Protocol) - Internet protokol za serijske veze

Metoda povezivanja računara sa davaocem Internet usluga. Umesto SLIP-a, za povezivanje s Internetom preporučuje se protokol Point-to-Point (PPP).

smart card - pametna kartica, smart kartica

Kartica na kojoj se nalaze podaci koje može da pročita računar ili neki drugi uređaj.

snail mail - puževa poštanska služba

Standardna poštanska služba (poruke na papiru).

software - softver

Instrukcije smeštene na disk koje saopštavaju računaru kako da se ponaša. Windows XP je softver, kao i svaki drugi program koji izvršavate na računaru.

source content - izvorni sadržaj

U medijskoj industriji tekst, slike i video koji čine prezentaciju ili objavljeni rad. Ponekad se naziva i samo sadržaj.

spam - gnjaviti, zatrpavati, neželjena pošta

Slati neželjene ili beskorisne poruke putem Interneta ili druge mrežne službe.

Start menu - meni Start

Prvi meni koji se pojavljuje kada pritisnete dugme Start na paleti poslova radne površine Windowsa.

standby - režim pripravnosti

Smanjivanje potrošnje napajanja računara tako što se napajanje troši samo za čuvanje sadržaja radne memorije.

status bar - statusna linija

Traka u dnu prozora programa na kojoj se ispisuju informacije o statusu raznih opcija koje program nudi.

streaming format - format za trenutno reprodukovanje

Podaci koji se šalju i reprodukuju trenutno kao neprekidan tok, isto kao i TV slika.

string - znakovni niz

Znakovni niz koji predstavlja tekst, a ne broj. Na primer, 123,45 je broj, dok je izraz "moj pas ima buve" znakovni niz.

subfolder - poddirektorijum

Direktorijum koji se nalazi unutar drugog direktorijuma. Nadređeni direktorijum naziva se roditeljski direktorijum.

synchronization - sinhronizovanje

Usklađivanje sadržaja datoteke koje se koriste kada računar nije u mreži i istovetnih datoteka na mreži.

System menu - sistemski meni, kontrolni meni

Meni koji se otvara kada izaberete ikonicu u gornjem levom uglu prozora ili kada pritisnete Alt+razmaknicu. Ovaj meni vam omogućava da pomerite prozor i da promenite njegove dimenzije pomoću tastature, bez upotrebe miša.

T1, T3

Specijalne linije koje obezbeđuju prenošenje podataka visokom brzinom i stalnu vezu sa Internetom.

taskbar - paleta poslova

Uska traka, obično uz donju ivicu radne površine Windowsa, na kojoj se nalaze: dugme Start, po jedno dugme za svaki otvoreni program i oblast Notification. Kada je podešena kao samosakrivajuća, paleta poslova je vidljiva samo kada pokazivač miša dodirne donju ivicu ekrana.

TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) - protokol za upravljanje prenosom podataka/međumrežni protokol

Primarni komunikacioni protokol koji se koristi na Internetu.

text file - tekstualna datoteka

Datoteka koja sadrži samo kodove ASCII znakova, kao što su slova, cifre, razmaci i znaci interpunkcije, bez drugih skrivenih kodova. Preporučljivo je da tekstualne datoteke pravite isključivo pomoću programa za uređivanje teksta, kao što je Notepad, koji ćete pokrenuti iz menija Accessories Windowsa XP.

thread - nit

1) Niz poruka o određenoj temi koje su raspoložive na mreži. 2) Deo programskog koda koji mikroprocesor može da izvršava istovremeno sa drugim nitima.

TIA (Thanks In Advance) - unapred hvala

Skraćenica koja se često koristi u porukama elektronske pošte ili prilikom razgovora na Internetu.

title bar - naslovna linija

Gornji red prozora u kome je ispisano ime prozora i u kome se nalaze sistemski meni i dugmad za minimizovanje, maksimizovanje i zatvaranje prozora (X). Da biste prozor pomerili, mišem povucite njegovu naslovnu liniju. Prozor možete maksimirati, odnosno vratiti na standardnu veličinu i tako što ćete mišem dvaput pritisnuti njegovu naslovnu liniju.

toggle - preklopnik, prekidač

Preklopnik ili opcija koja može imati jednu od samo dve moguće vrednosti: uključeno ili isključeno.

toolbar - paleta alatki

Grupa dugmadi ili drugih kontrolnih objekata koja jednim pritiskom mišem obezbeđuje pristup komandama menija koje se češće koriste.

ToolTip - kratak opis

Kratak tekst koji se pojavljuje kada pokazivač miša zadržite na nekom od dugmadi palete sa alatkama.

Trojan horse - trojanski konj

Destruktivan program koji izgleda potpuno bezazleno. Za razliku od računarskih virusa, trojanski konj se ne umnožava preko mreže.

UNC (Uniform Naming Convention) - pravilo jednoobraznog imenovanja

Identifikovanje resursa pomoću imena računara na kome se nalaze i imena samog resursa. Imenu računara prethode dve obrnute kose crte. Na primer \\Rac_Centar\MojResurs predstavlja deljeni direktorijum MojResurs na računaru Rac_Centar.

upload - preneti

Kopirati datoteku sa lokalnog računara na udaljeni računar koji se nalazi na Internetu ili na drugom mestu.

URL (Uniform Resource Locator) - jednoobrazno označavanje resursa

Adrese nekih resursa na Internetu, poput https://www.coolnerds.com.

USB (Universal Serial Bus) - univerzalna serijska magistrala

Nov način povezivanja koji vam omogućava da uređaj koji priključite na svoj računar koristite čim ga priključite, bez isključivanja računara. U oblasti Notification pojavljuje se obaveštenje da je uređaj prepoznat i da se može koristiti.

Usenet

Usluga Interneta koja omogućava da korisnici komuniciraju putem diskusionih grupa.

VESA (Video Electronic Standards Association) - udruženje za standardizovanje video elektronike

Grupa koja definiše standarde za video uređaje.

VGA (Virtual Graphics Array)

Vrsta video kartice i monitora koji vam obezbeđuju bogatstvo boja i grafike.

virtual driver - virtuelni upravljački program

32-bitni virtuelni upravljački program koji se učitava u gornji deo memorije iz baze Registry (za razliku od upravljačkog programa za realni režim, koji se mora učitati u standardnu ili gornju memoriju iz datoteka CONFIG.SYS ili AUTOEXEC.BAT).

virtual memory - virtuelna memorija

Prostor na disku koji se koristi kao RAM memorija kada ove ponestane.

virus

Računarski program posebno projektovan da pravi štetu na računaru na koji dospe. Tehnološki vanda lizam visokog nivoa.

VPN (Virtual Private Networking) - privatno virtuelno umrežavanje

Način povezivanja s privatnim računarima preko javnog Interneta sa zaštitom sličnom zaštiti skupljih privatnih veza.

WAN (wide area network) - regionalna mreža

Grupa računara koja može da deli resurse u širokom (geografskom) opsegu. Na primer, Internet je izuzetno opsežna globalna WAN mreža.

WDM (Windows Driver Model) - model upravljačkog programa za Windows

Program koji omogućava da hardverski uređaji rade pod Windowsom XP.

Web

Skraćen naziv za World Wide Web, jednu od usluga Interneta.

Web browser - Web čitač

Program za pristupanje World Wide Webu; na primer, Microsoft Internet Explorer.

Web style - Web način kretanja (navigacije)

Opcija (obično raspoloživa pod Tools -> Internet Options) koja vam omogućava navigaciju unutar Windowsa XP slično kao na World Wide Webu: istaknutu vezu treba mišem pritisnuti samo jednom, a ne dvaput.

window - prozor

Okvir na ekranu unutar kojeg je prikazan rad jednog programa ili sadržaj jedne omotnice. Svaki prozor ima u gornjem delu naslovnu liniju na kome se nalaze dugmad za minimizovanje, maksimizovanje i zatvaranje (X) u gornjem desnom uglu, kao i druge mogućnosti. Zatvoren prozor je predstavljen na ekranu u obliku ikonice.

WINS (Windows Internet Name Service) - Windowsova usluga za prevođenje Internet imena

Usluga koja prevodi Windowsova imena umreženih računara u Internet IP adrese.

workgroup - radna grupa

Grupa računara unutar lokalne mreže koja nosi isto ime radne grupe i može da deli resurse. Za razliku od domena, radne grupe ne zahtevaju postojanje kontrolera domena niti omogućavaju centralizovano upravljanje korisničkim nalozima i proveru identiteta.

workstation - radna stanica

Računar izuzetno visokih performansi koji se često koristi za projektovanje pomoću računara i slične poslove za koje su potrebna mnogobrojna izračunavanja i kvalitetna grafika.

World Wide Web

Popularno mesto na Internetu gde možete pregledati dokumente koji sadrže tekst, grafiku, pa čak i multimedijske zapise.

WWW

Skraćenica za World Wide Web, jednu od usluga Interneta.

X.25

Protokol za prenošenje podataka u mreži koji "zaobilazi" telefonske linije s puno šuma.

Zip file (zipped file) - komprimovana datoteka

Datoteka čiji je sadržaj komprimovan (sabijen) radi bržeg prenošenja putem mreže. U Windowsu XP se pojavljuje kao komprimovan direktorijum, sem ako je instaliran zaseban program za rad sa Zip datotekama. Sve komprimovane datoteke imaju nastavak imena .zip .

zone (Internet zone) - zona (Internet zona)

Način raspoređivanja Internet i mrežnih resursa na osnovu poverenja. Na primer, resursima koji se nalaze u zoni Restricted Sites nije dozvoljeno da postavljaju "kolačiće" na računar korisnika.

Widget (srp. vidžet)

Predstavlja "dodatak" na veb stranici koji ima zadatak da sa veb stranice pokrene specifičnu aplikaciju, npr. vidžet za pokretanje četa (Chat).

Chat (srp. čet, čavrljanje, razgovor)

Čet je oblik komunikacije dva ili više korisnika putem računara i računarske mreže u realnom vremenu (real-time). Radi se o vrlo kratkim porukama koje korisnik vidi čim ih njegov sagovornik pošalje (obično pritiskujući taster Enter).

Responsive

Prilagodljiv dizajn veb strane (engl. Responsive web design, RWD) predstavlja web dizajn koji omogućava optimizovano prikazivanje, jednostavno korišćenje, čitanje, i kretanje kroz veb sajt koji će biti pregledan na različitim uređajima.